Vạn Lý Trường Thành là một kỳ quan vĩ đại của thế giới, nhưng bạn có bao giờ tự hỏi vạn lý trường thành được xây dựng như thế nào trên những địa hình hiểm trở như vậy? Bài viết này sẽ giải mã toàn bộ quá trình xây dựng kéo dài gần 2.000 năm, từ mục đích ban đầu, các loại vật liệu được sử dụng, kỹ thuật xây dựng độc đáo cho đến lực lượng lao động khổng lồ đã tạo nên công trình này.
Mục đích và các giai đoạn xây dựng chính
Vạn Lý Trường Thành không phải là một công trình được hoàn thành trong một sớm một chiều. Nó là một dự án kéo dài gần 2.000 năm qua nhiều triều đại phong kiến Trung Quốc. Mục đích chính là bảo vệ lãnh thổ khỏi sự xâm lược của các bộ lạc du mục phương Bắc, đặc biệt là người Hung Nô, Mông Cổ và Mãn Châu. Hiểu rõ các giai đoạn là cách tốt nhất để biết vạn lý trường thành được xây dựng như thế nào.
Quá trình xây dựng có thể chia thành các giai đoạn chính sau:
- Thời kỳ đầu (trước năm 221 TCN): Các nước chư hầu như Tần, Triệu, Yên đã tự xây dựng các bức tường phòng thủ riêng lẻ để bảo vệ lãnh thổ của mình.
- Nhà Tần (221 – 206 TCN): Tần Thủy Hoàng, sau khi thống nhất Trung Quốc, đã ra lệnh kết nối các đoạn tường thành có sẵn, tạo thành một hệ thống phòng thủ liên hoàn đầu tiên.
- Nhà Hán (206 TCN – 220 SCN): Triều đại này tiếp tục củng cố và mở rộng Trường Thành về phía Tây. Mục đích chính là để bảo vệ Con đường tơ lụa khỏi các cuộc tấn công.
- Nhà Minh (1368 – 1644): Đây là giai đoạn xây dựng quy mô và kiên cố nhất. Hầu hết các đoạn Trường Thành mà chúng ta thấy ngày nay đều là công trình của triều đại này.
Vật liệu xây dựng được lấy từ đâu
Một trong những yếu tố làm nên sự vĩ đại của công trình là sự linh hoạt trong việc sử dụng vật liệu. Nguyên tắc cốt lõi là “lấy vật liệu tại chỗ” để tiết kiệm chi phí và công sức vận chuyển. Cách tiếp cận này là chìa khóa để hiểu vạn lý trường thành được xây dựng như thế nào qua các địa hình hiểm trở.
- Trên núi non: Đá được khai thác trực tiếp từ các ngọn núi để xây dựng những đoạn tường thành vững chắc và kiên cố.
- Trên vùng đồng bằng: Người xưa sử dụng kỹ thuật đất nện. Họ dựng các khung gỗ, đổ đất vào từng lớp và nện chặt đến khi tạo thành một khối cứng như đá.
- Trên sa mạc: Ở những vùng khô cằn như sa mạc Gobi, các lớp sậy và cành liễu được xếp xen kẽ với sỏi và cát để tạo nên những bức tường có độ bền đáng kinh ngạc.
- Thời nhà Minh: Gạch nung và các khối đá lớn được sử dụng phổ biến. Các lò gạch được xây dựng ngay tại công trường để cung cấp vật liệu một cách nhanh chóng.
Kỹ thuật và phương pháp xây dựng độc đáo
Kỹ thuật xây dựng Vạn Lý Trường Thành là minh chứng cho trí tuệ và khả năng tổ chức của người Trung Quốc cổ đại. Tùy thuộc vào vật liệu và địa hình, các phương pháp khác nhau đã được áp dụng. Việc tìm hiểu các kỹ thuật này sẽ giúp làm rõ vạn lý trường thành được xây dựng như thế nào.
Phương pháp đất nện
Đây là kỹ thuật cổ xưa và phổ biến nhất. Đất được trộn với sỏi và chất kết dính tự nhiên, sau đó đổ vào khuôn gỗ và nện chặt. Từng lớp một, bức tường dần được nâng cao. Kỹ thuật này tuy đơn giản nhưng tạo ra những bức tường cực kỳ bền vững, có thể tồn tại hàng ngàn năm.
Kỹ thuật xây gạch và đá
Đến thời nhà Minh, kỹ thuật xây dựng đã đạt đến đỉnh cao. Gạch và đá được cắt gọt cẩn thận để lắp ghép chính xác. Chất kết dính là một loại vữa đặc biệt, được cho là có trộn thêm bột gạo nếp. Hỗn hợp này giúp các viên gạch liên kết với nhau cực kỳ chắc chắn.
Vận chuyển vật liệu
Việc vận chuyển hàng triệu tấn vật liệu lên núi cao là một thách thức khổng lồ. Lực lượng lao động chủ yếu dùng sức người như gùi, vác, chuyền tay. Họ cũng kết hợp các công cụ thô sơ như xe cút kít, ròng rọc và sức kéo của động vật.
Lực lượng lao động và sự hy sinh to lớn
Vạn Lý Trường Thành không chỉ là một kỳ quan kiến trúc mà còn là biểu tượng của sự hy sinh to lớn. Lực lượng lao động xây dựng công trình này bao gồm hàng triệu người từ nhiều tầng lớp xã hội khác nhau, và câu chuyện của họ là một phần không thể thiếu để hiểu vạn lý trường thành được xây dựng như thế nào.
- Binh lính: Đây là lực lượng chính, chiếm phần lớn tổng số lao động. Họ vừa làm nhiệm vụ canh gác, phòng thủ biên cương, vừa trực tiếp tham gia vào công việc xây dựng.
- Nông dân: Một số lượng lớn nông dân trên khắp cả nước bị bắt đi phu để phục vụ cho việc xây thành. Đây là một gánh nặng cực kỳ lớn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp.
- Tù nhân và tội phạm: Những người phạm tội thường bị đày đến các công trường xây dựng Trường Thành như một hình phạt lao động khổ sai, làm việc trong điều kiện tồi tệ nhất.
Điều kiện làm việc vô cùng khắc nghiệt. Họ phải đối mặt với thời tiết tàn khốc, địa hình hiểm trở, thiếu thốn lương thực, bệnh tật và tai nạn lao động. Người ta ước tính rằng có tới hàng trăm nghìn người đã bỏ mạng trong quá trình xây dựng. Vì vậy, Vạn Lý Trường Thành còn được mệnh danh là nghĩa địa dài nhất thế giới.
Vạn Lý Trường Thành không chỉ là một bức tường phòng thủ mà còn là kết tinh của trí tuệ, sức lao động và cả máu xương của hàng triệu người trong suốt gần hai thiên niên kỷ. Việc hiểu rõ quá trình xây dựng công trình này giúp chúng ta thêm trân trọng di sản vĩ đại mà lịch sử để lại. Để khám phá thêm những câu chuyện hấp dẫn về văn hóa và lịch sử Trung Quốc, hãy ghé thăm Tự Học Tiếng Trung ngay hôm nay.
