Nguồn gốc của Hán phục
- Ra đời từ thời Hoàng Đế (Huángdì), khoảng hơn 4000 năm trước.
- Kế thừa, hoàn thiện mạnh ở Nhà Chu với hệ thống lễ phục – thường phục rõ ràng.
- Thời Nhà Hán, Hán phục trở thành biểu tượng văn hóa người Hán, ảnh hưởng đến Kimono (Nhật), Hanbok (Hàn), áo giao lĩnh – áo tứ thân (Việt).
Sự phát triển qua các triều đại
Thời Hán (206 TCN – 220 SCN)
- Áo giao lĩnh (giao nhau ở ngực), tay rộng, thắt đai lưng.
- Tông màu nhã nhặn, đề cao lễ nghi, mực thước.
Thời Đường (618 – 907)
- Giai đoạn rực rỡ nhất của Hán phục.
- Phụ nữ ưa rúqún (襦裙): váy dài, áo ngắn, sắc màu tươi sáng, hoa văn tinh xảo.
- Nam giới mặc áo dài tay rộng, phong thái phóng khoáng.
Thời Tống (960 – 1279)
- Thẩm mỹ giản dị, thanh nhã, chú trọng đường nét gọn gàng.
- Phụ nữ váy dài, áo chẽn; nam giới áo dài đại tụ (大袖) nhẹ nhàng.
Thời Minh (1368 – 1644)
- Hán phục phục hưng, chế độ y quan quy củ.
- Phụ nữ nổi bật với mã diện khôn (马面裙 – mǎmiànqún), nhiều nếp gấp trang trọng.
- Nam giới áo dài cổ tròn, phối mũ truyền thống.
Thời Thanh (1644 – 1911)
- Người Mãn áp dụng trang phục Mãn Châu; Hán phục mai một trong triều đình.
- Hán phục còn lưu giữ trong dân gian, lễ nghi, tín ngưỡng.
Đặc điểm thiết kế của Hán phục
- Cấu trúc: “thượng y – hạ thường” (áo trên – váy dưới) là khuôn mẫu cơ bản.
- Đường cắt: không ôm sát, lấy độ rủ tự nhiên, che khuyết điểm, tạo sự uyển chuyển.
- Tay áo: rộng, dài (đại tụ), tượng trưng cho sự trang trọng và nhã nhặn.
- Đai lưng: cố định phom dáng, đồng thời là điểm nhấn trang trí.
- Họa tiết: rồng, phượng, mây, hoa; mang hàm nghĩa cát tường, địa vị và đức hạnh.
Giá trị văn hóa của Hán phục
- Thể hiện Nho giáo: chỉnh tề, lễ nhạc, tôn ti trật tự.
- Gắn với Đạo giáo – Phật giáo: hòa hợp thiên nhiên, tinh thần tĩnh tại.
- Là biểu tượng nhận diện văn hóa người Hán qua hàng thiên niên kỷ.
Sự hồi sinh của Hán phục hiện đại
- Từ thập niên 2000, phong trào “Hán phục phục hưng” lan rộng trong giới trẻ.
- Xuất hiện trong lễ hội (Trung Thu, Tết), đám cưới, lễ tốt nghiệp, nhiếp ảnh, sự kiện văn hóa.
- Thiết kế giao thoa: chất liệu mới, cắt may tiện dụng, giữ tinh thần cổ điển.
Bảng tóm tắt lịch sử Hán phục
| Triều đại | Đặc điểm chính | Trang phục tiêu biểu |
|---|---|---|
| Hán | Áo giao lĩnh, tay rộng, đai lưng | Giao lĩnh (giao cổ) |
| Đường | Phóng khoáng, rực rỡ, họa tiết tinh xảo | Rúqún (襦裙) |
| Tống | Giản dị, thanh nhã, gọn gàng | Đại tụ (大袖) |
| Minh | Quy củ, định chế nghiêm, váy hộp nếp | Mã diện khôn (马面裙) |
| Thanh | Hán phục suy; trang phục Mãn thịnh hành | Lưu giữ trong dân gian & lễ nghi |
Lịch sử trang phục Hán phục cho thấy sự phong phú của văn hóa Trung Hoa từ cấu trúc, chất liệu đến biểu tượng. Dù từng bị gián đoạn, Hán phục ngày nay đang hồi sinh mạnh mẽ, trở thành cầu nối giữa truyền thống và đời sống hiện đại.
Theo dõi Tự Học Tiếng Trung để tìm hiểu thêm về văn hóa Trung Hoa và học tiếng Trung qua những chủ đề hấp dẫn.
